ยานอนหลับ ผลกระทบต่อร่างกาย
การกินยานอนหลับหรือยาคลายกังวลเป็นประจำโดยไม่มีการควบคุมดูแลจากแพทย์ จัดเป็นปัญหาการเสพติดยาที่มักจะถูกมองข้ามไป เนื่องจากการใช้ยาเหล่านี้ไม่ผิดกฎหมาย และอาจหามาใช้ได้โดยง่าย การติดยานอนหลับเกิดได้ง่ายกว่าการติดยาคลายกังวล เนื่องจากมักจะใช้ขนาดยาสูงกว่า
ยานอนหลับที่ดีควรมีคุณสมบัติทำให้หลับเร็ว ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของการหลับต่างไปจากปกติคือธรรมชาติ หลับตลอดคืน ไม่ตื่นเช้าเกินไป ไม่มีผลตามมาในเวลากลางวัน ไม่เสพติด ไม่ดื้อยา และถ้าใช้มากผิดขนาดไม่ทำให้ตาย
อย่างไรก็ตาม ข้อเสียก็มีมากมายนัก
1.ยานอนหลับและยาคลายกังวลมีฤทธิ์กดประสาทส่วนกลาง ทำให้ทำงานได้ลดลง เกิดผลสงบระงับ รู้สึกผ่อนคลาย เกิดความรู้สึกเคลิบเคลิ้ม หลับง่าย สร้างความพอใจให้กับผู้ใช้ยา สิ่งเหล่านี้เป็นตัวกระตุ้นให้เกิดการติดยาโดยจิตใจ
2.เมื่อใช้ยานอนหลับและยาคลายกังวลไปนานๆ ร่างกายจะปรับตัวจนเกิดการชินยา ทำให้ต้องเพิ่มขนาดการใช้ยาไปเรื่อยๆ เป็นการเริ่มต้นกระบวนการติดยาโดยร่างกาย การนอนหลับที่แม้จะยาวนานขึ้น แต่ส่วนที่เป็นประโยชน์ต่อจิตใจลดลง ทำให้อารมณ์และการนอนหลับเริ่มมีลักษณะต่างไปจากปกติ
3.หลังจากใช้ยานอนหลับและยาคลายกังวลมานาน และหยุดใช้ยาโดยทันที ร่างกายจะเกิดการร้องเรียกยา ทำให้นอนหลับได้ยากหรือหลับไม่สนิทหรือฝันร้าย จึงเกิดการหันไปใช้ยาเดิมอีกครั้ง เพื่อบรรเทาความผิดปกติดังกล่าว ถ้าตัดใจไม่ใช้ยาต่อไปอาจเกิดอาการขาดยา ซึ่งส่วนใหญ่มักจะตรงกันข้ามกับผลโดยปกติของยา คือมีอาการตื่นเต้น กระสับกระส่าย วิตกกังวล หงุดหงิด ฟุ้งซ่าน หัวใจเต้นเร็ว เหงื่อแตก หนังตากระตุก นอนไม่หลับ ประสาทหลอน บางครั้งอาจรุนแรงจนชัก
มีข้อแนะนำจากคณะเภสัชศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ดังนี้
1.ยานอนหลับอาจทำให้ติดได้ทั้งกายและใจ
2.เมื่อมีอาการติดยาเกิดขึ้น การรักษาจะมีภาวะการถอนยาร่วมด้วย ซึ่งจะมีอาการปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อ กระวนกระวายมาก ตื่นเต้น สับสน และความสามารถไม่เป็นปกติ ในรายที่อาการรุนแรงมาก อาจจะมีอาการหลงลืมตัวเอง สั่น ปวดตามกล้ามเนื้อ ไวต่อแสงและเสียง และชัก
3.ไม่ควรหยุดยาทันทีหลังจากใช้ติดต่อมาเป็นระยะเวลานาน เพราะอาจทำให้อาการนอนไม่หลับกลับขึ้นมาอีก แนะนำให้ลดขนาดยาลงอย่างช้าๆ เป็นลำดับ
รายละเอียดอ่านได้ที่ http://www.pharm.chula.ac.th/osotsala/sleep/index.htm ซึ่งเป็นโฮมเพจของคณะเภสัชศาสตร์ จุฬาฯ ว่าด้วยเรื่องยานอนหลับโดยเฉพาะ |
